Απόφαση της ετήσιας Γενικής Συνέλευσης της ΕΝΠΕ για την Πολιτική Συνοχής της Ε.Ε.
Η Πολιτική Συνοχής της Ευρωπαϊκής Ένωσης αποτελεί τον θεμελιώδη μηχανισμό για την προαγωγή της οικονομικής, κοινωνικής και εδαφικής συνοχής και της αλληλεγγύης μεταξύ των κρατών μελών της. Έχει τις ρίζες της στη Συνθήκη της Ρώμης (1957), όπου διατυπώθηκε το όραμα της Ευρώπης ως χώρου ίσων ευκαιριών, ισορροπημένης ανάπτυξης και μείωσης των ανισοτήτων μεταξύ των περιφερειών και των λαών της. Το όραμα αυτό εξελίχθηκε στη σύγχρονη Πολιτική Συνοχής, η οποία για δεκαετίες έχει επιτρέψει σε περιφέρειες όλης της Ευρώπης να αναβαθμίσουν κρίσιμες υποδομές, να ενισχύσουν το ανθρώπινο κεφάλαιο, να αντιμετωπίσουν κοινωνικές ανισότητες και να επιταχύνουν την πράσινη και ψηφιακή μετάβαση.
Για την Ελλάδα, η Πολιτική Συνοχής υπήρξε και παραμένει καταλύτης εκσυγχρονισμού: μεγάλα έργα υποδομής, περιβαλλοντικές παρεμβάσεις, στήριξη των μικρομεσαίων επιχειρήσεων, ψηφιακές υπηρεσίες και δράσεις κοινωνικής συνοχής φέρουν τη σφραγίδα των ευρωπαϊκών ταμείων, με έντονο αποτύπωμα στην καθημερινότητα των πολιτών. Σε μια χώρα με έντονες περιφερειακές ανισότητες, γεωγραφική πολυμορφία και αυξανόμενες πιέσεις από την κλιματική κρίση, η αναγκαιότητά της είναι απολύτως κρίσιμη.
Η Ένωση Περιφερειών Ελλάδας ενώνει τη φωνή της με την Επιτροπή των Περιφερειών, τα μεγάλα ευρωπαϊκά δίκτυα τοπικής αυτοδιοίκησης (Cohesion Alliance, EUROCiTIES, CEMR) και τις περιφέρειες της Ευρώπης, που έχουν εκφράσει έντονη ανησυχία για συζητήσεις και προτάσεις που προαναγγέλλουν αποδυνάμωση, κεντρικοποίηση ή ακόμη και κατάργηση της αυτοτελούς Πολιτικής Συνοχής στην προγραμματική περίοδο 2028–2035.
Οι ευρωπαϊκές αυτές παρεμβάσεις προειδοποιούν ότι η απορρόφηση της Πολιτικής Συνοχής σε οριζόντια υπερεθνικά εργαλεία χρηματοδότησης ή η μεταφορά των αποφάσεων σε κεντρικό ευρωπαϊκό ή κρατικό επίπεδο θα περιορίσει δραστικά τη δυνατότητα των περιφερειών να σχεδιάζουν και να υλοποιούν πολιτικές προσαρμοσμένες στις πραγματικές ανάγκες των εδαφών τους. Οι προτεινόμενες αλλαγές διακόπτουν την άμεση σχέση με τις περιφέρειες, εγκαταλείποντας μια πολύτιμη συνεργασία που έως τώρα συνέβαλε στην υλοποίηση των μακροπρόθεσμων στόχων της ΕΕ.
Η Γενική Συνέλευση της Ένωσης Περιφερειών Ελλάδος διαπιστώνοντας ότι:
- Η Πολιτική Συνοχής αποτελεί τη μοναδική πολιτική της ΕΕ που εγγυάται ότι η ανάπτυξη δεν θα επικεντρώνεται σε λίγες οικονομικά ισχυρές ζώνες, αλλά θα φτάνει σε κάθε περιοχή, μικρή ή μεγάλη, ηπειρωτική ή νησιωτική, δυναμική ή μειονεκτική.
- Όλες οι ελληνικές περιφέρειες έχουν ωφεληθεί καθοριστικά από τα Ταμεία Συνοχής και έχουν υλοποιήσει έργα που δεν θα ήταν εφικτά χωρίς την ευρωπαϊκή χρηματοδότηση.
- Οι ελληνικές νησιωτικές και ορεινές περιφέρειες αντιμετωπίζουν διαχρονικά προκλήσεις που απαιτούν στοχευμένες, εδαφικά ευαίσθητες πολιτικές.
- Για τις πολυνησιακές περιφέρειες της χώρας, όπως το Νότιο Αιγαίο και το Βόρειο Αιγαίο, αλλά και για την Κρήτη, για τα Ιόνια Νησιά, για το σύνολο των ελληνικών νησιών, η Πολιτική Συνοχής αποτελεί αναντικατάστατο εργαλείο που εξασφαλίζει ισότιμη πρόσβαση των κατοίκων σε βασικές δημόσιες υπηρεσίες, ενέργεια, υδροδότηση, μεταφορική συνδεσιμότητα, συστήματα πολιτικής προστασίας και δράσεις βιώσιμης ανάπτυξης.
- Η ενδεχόμενη κεντρικοποίηση της Πολιτικής Συνοχής, όπως προειδοποιούν οι ευρωπαϊκοί αυτοδιοικητικοί φορείς, θα στερούσε από τις περιφέρειες τα αναγκαία εργαλεία για έγκαιρη, αποτελεσματική και εδαφικά στοχευμένη ανταπόκριση στις τοπικές ανάγκες.
Αποφασίζει:
- Να εκφράσει την έντονη ανησυχία της απέναντι σε οποιαδήποτε θεσμική ή χρηματοδοτική μεταβολή που θα αποδυνάμωνε, θα κεντρικοποιούσε ή θα αλλοίωνε τον ρόλο των περιφερειών στο πλαίσιο της Πολιτικής Συνοχής μετά το 2027.
- Να υπερασπιστεί τη διατήρηση της Πολιτικής Συνοχής ως διακριτής, ισχυρής και εδαφικά στοχευμένης πολιτικής της ΕΕ, θεμελιωμένης στις αρχές της πολυεπίπεδης διακυβέρνησης και της εταιρικής σχέσης με τις περιφέρειες.
- Να ζητήσει η μελλοντική Πολιτική Συνοχής να ενσωματώνει ρητά τις ανάγκες όλων των ελληνικών περιφερειών με χρηματοδοτικά κριτήρια που λαμβάνουν υπόψη και την εδαφική ιδιαιτερότητα.
- Να καλέσει την ελληνική κυβέρνηση να υποστηρίξει ενεργά, σε επίπεδο ευρωπαϊκών διαπραγματεύσεων, τη διατήρηση και ενίσχυση της Πολιτικής Συνοχής για την περίοδο 2028–2035.
- Να ενισχύσει τη συνεργασία της με την Επιτροπή των Περιφερειών, τα ευρωπαϊκά δίκτυα αυτοδιοίκησης και τις περιφέρειες άλλων κρατών μελών, προκειμένου να προωθηθεί κοινή θέση υπέρ της Συνοχής ως βασικού πυλώνα της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης και της δημοκρατικής νομιμοποίησης της Ένωσης.
- Να επισημάνει ότι η τυχόν αποδυνάμωση της Πολιτικής Συνοχής θα έχει άμεσο αντίκτυπο στην ποιότητα ζωής των πολιτών, στη λειτουργικότητα των περιφερειών, στην ανταγωνιστικότητα της χώρας και στην ικανότητά της να ανταποκριθεί στις προκλήσεις της πράσινης και ψηφιακής μετάβασης.
- Να ζητήσει ρητά την παραμονή της διαχείρισης των προγραμμάτων και των πόρων της Πολιτικής Συνοχής στο επίπεδο των Περιφερειών, όπως ισχύει σήμερα, διασφαλίζοντας ότι ο σχεδιασμός, η υλοποίηση και η παρακολούθηση των δράσεων θα συνεχίσουν να ασκούνται από τις περιφερειακές αρχές που γνωρίζουν τις πραγματικές ανάγκες των εδαφών τους.
Καλεί
Τους ευρωπαϊκούς θεσμούς, τα κράτη μέλη και τα ευρωπαϊκά δίκτυα αυτοδιοίκησης να διασφαλίσουν ότι η Πολιτική Συνοχής θα παραμείνει πυλώνας της ευρωπαϊκής αλληλεγγύης, της δημοκρατίας και της εδαφικής συνοχής, υπηρετώντας τις πραγματικές ανάγκες των πολιτών.